Aanleiding
Gemeente Soest ligt op een stuwwal waar het grondwater op grote diepte zit. Deze locaties lenen zich theoretisch goed voor het infiltreren van regenwater van verhard oppervlak in de stad (wegen, paden en daken). Door stedelijke uitbreidingen de laatste decennia is er in Soest echter ook op de flanken van de stuwwal en richting de Eempolder veel gebouwd. De gemeente wilde daarom inzichtelijk maken wat het effect van grootschalig afkoppelen op de stuwwal voor gevolgen heeft voor bestaande kwel en eventuele wateroverlast in laag gelegen wijken.
Het onderzoek
Assets4mobility heeft gebruik gemaakt van het ontwikkelde stedelijke Grondwatermodel voor Amersfoort, Baarn en Soest, wat in een apart traject is ontwikkeld door RoyalHaskoningDHV en Sweco. Dit grondwatermodel is vervolgens verrijkt met meteorologische data van de jaren 2021 tot 2024. Zo kon de natte winter van 2023-2024 worden gebruikt als worst-case-scenario voor grondwateroverlast. Vervolgens is een gevoeligheidsanalyse voor infiltratie per wijk uitgevoerd.
Met deze informatie is vervolgens gekeken hoe grondwateraanvulling kon worden gemaximaliseerd, zonder dat er overlast ontstaat op plekken met ondiep grondwater. Uiteindelijk bleek dat afkoppelen en infiltreren vooral doelmatig is als de grondwaterstand minimaal 2.0 meter diep zit. Ondieper infiltreren is mogelijk, maar vergroot risico’s op grondwateroverlast. De resultaten van deze scenario’s zijn te zien op de afbeeldingen hieronder, van links naar rechts laten deze zien:
- Stijging van de hoogste grondwaterstand (in meters) door infiltratie op plekken met een grondwaterstand dieper dan 2,0 meter onder maaiveld.
- Gebieden waar mogelijk overlast ontstaat doordat grondwater ondieper komt dan 70 cm en meer dan 5 cm stijgt als gevolg van infiltratie.
- De gemiddelde hoogste grondwaterstand als diepte t.o.v. het maaiveld (rood is erg diep en droog, zoals onder de stuwwal. Groen en blauw is ondiep en nat, zoals in de Eempolder).
Resultaat
De verschillende modelscenario’s hebben veel inzicht opgeleverd in de gevoeligheid van het grondwatersysteem en de respons op grootschalig infiltreren. De resultaten zijn opgeleverd voor de natte winter van 2023-2024, maar ook voor de droge zomer van 2018. Zo werd inzichtelijk dat stedelijke infiltratie ook een positief effect heeft op langdurige droogte. Daarbij heeft dit onderzoek geleid tot de oplevering van betere kaarten van hoge en lage grondwaterstanden dan voorheen bij de gemeente beschikbaar waren. Tot slot is inzichtelijk gemaakt welke mogelijke overlastlocaties zouden kunnen ontstaan door grootschalig afkoppelen. De rode locaties kennen het hoogste risico, omdat hier de hoogste grondwaterstand meer dan 5 centimeter stijgt en ondieper wordt dan 70 cm onder bebouwing. De gemeente kan vervolgens besluiten om maatregelen te nemen op deze locatie.
